Metodolojide haller Yabancı Dil Olarak Rusça

Hepimiz Rusça’nın altı halini biliyoruz. Hatta bazıları hal sorularını bile hatırlıyor! Bu bilgiye neden ihtiyacımız vardı? Onları ezberlemek için neden bu kadar zaman harcadık?
Ben anlatırken, bu soruların yanıtları üzerinde bir düşünün.

Öyleyse, altı çekim. On iki soru (aslında daha fazla, neyse).
Kardeşime (kime?) yardım etmek.

Sınav hakkında (ne hakkında?) soru sormak.

(Neyle?) Kurşun kalemle yazmak.

Soru seçimi aklımıza otomatik olarak gelir; “arkadaşa mı, yoksa arkadaşa mı yardım etmeliyiz? Kime? Ya da kime?” gibi hatalar yapmayız. Soru seçimi konusunda bize öğretilmesine gerek yoktu, bu otomatik olarak aklımıza geliyordu.

İşte bu arka plan bilgisi, bizi ana dil olarak Rusça konuşan kişiler olarak, Rusça konuşmayanlardan ayıran şeydir.

İşte uygun çekim sorusunu seçme konusundaki temel bilgi, bizi ana dil konuşan kişiler olarak Rusça bilmeyenlerden ayıran şeydir.

Okul müfredatı kapsamında çekim hallerini öğrenirken amacımız nedir? Düşünme fırsatınız oldu mu?
İşte öyle. Önemli olan, dilbilgisini doğru bir şekilde öğrenmektir: ne duyduğumuzu ve çekim sonlarında ne yazdığımızı bilmek. “Müzede” mi, yoksa “müzelerde” mi? Edat çekiminin sonlarını bilerek doğru harfi seçebilirsiniz. İşte okul müfredatında çekimleri öğrenmenin amacı da budur.

Şimdi de bir yabancıyı düşünelim. O, hangi son eki seçmeli?

Arkadaşıma yeni bir restorandan bahsettim.

Kimeanlattı ?Yoksa kime mi? Ya da kim tarafından mı?

Doğru soruyu seçebilmek için, sorunun anlamını belirlemesi gerekir.

İşte tam da bu noktada asıl konuya geliyoruz. “ Yabancı Dil Olarak Rusça ” yöntemi, çekimlerin kendileriyle değil, çekimlerin anlamlarıyla çalışır. Ve bu anlamların sayısı, çekimlerin sayısından çok daha fazladır. Bu yazıda, Rusça’daki çekimlerin temel anlamlarını ele alacağım.

Yabancı Dil Olarak Rusça 'in yöntemi, çekim hallerinin kendileriyle değil, çekim anlamlarıyla ilgilenir.

Nominatif halinin temel anlamları

1. Cümlede özne (Kim? Ne?)

Nominatif halin en yaygın ve temel anlamı budur, zira cümlede faili veya nesneyi belirtmek için kullanılır:

Kitap masanın üzerinde duruyor. (Ne duruyor? Kitap.)
Çocuk kitap okuyor. (Kim okuyor? Çocuk.)

2. Bileşik yüklemin isim kısmı (Kim? Ne?)

Nitelemeci hal, bir niteliği, mesleği veya durumu belirtmek için “olmak” fiilinden sonra veya buna eşdeğer yapılar içinde kullanılır:

Kız kardeşim bir doktor. (O kim? Bir doktor.)
O benim iyi bir arkadaşım. (Kim o? Bir arkadaş.)

3. Adlar ve isimler (Kim? Ne?)

Başlıklarda, alt yazılarda, ilanlarda ve bir şeyi belirtmek için kullanılır:

Moskova, Rusya’nın başkentidir. (Moskova nedir? Başkent.)
Puşkin – büyük bir şairdir. (Puşkin kimdir? Şair.)

Genitif halinin temel anlamları

1. Yokluğu veya inkârı (Kimin? Neyin?)

En yaygın anlamı budur, zira genitif hali “yok” fiiliyle ve olumsuz cümlelerle birlikte yaygın olarak kullanılır:

Kitabım yok. (Neyim yok? Kitabım.)
Sokakta kimse yok. (Kim yok? İnsanlar.)

2. İlişki (Kimin? Kime? Neye?)

Aitliği ifade etmek için çok sık kullanılır:

Bu Anna’nın kitabı. (Kimin kitabı? Anna'nın.)
Arabanın anahtarı masanın üzerinde duruyor. (Hangi anahtar? Arabanın.)

3. Miktar ve ölçüler (Kim? Ne?)

Sayılar, miktar belirtici kelimelerle birlikte kullanılır; ayrıca ölçü birimleri için de kullanılır:

İki elma. (İki ne? Elma.)
Çok su. (Ne var? Su.)
Bir kilogram şeker. (Ne kilogramı? Şeker.)

4. Edatlarla kullanım (Kimi? Neyi?)

Genitif, "için", " dan", "olmadan", " yakınında" gibi belirli edatlardan sonra kullanılır:

Bir arkadaşa hediye. (Kime? Arkadaşıma.)
Moskova'dan geldi. (Nereden? Moskova'dan.)
Şekersiz çay. (Nesiz? Şekersiz.)

5. Tanım veya özellik (Kim? Ne?)

Önceki anlamlardan daha nadir görülür, ancak özellikleri ve nitelikleri belirtmek açısından önemlidir:

Bir fincan çay. (Ne bir fincan? Çay.)
Bilgelik Kitabı. (Hangi kitap? Bilgelik Kitabı.)

Datif halinin temel anlamları

1. Eylemin muhatabının belirtilmesi (Kime? Neye?)

En yaygın anlamıdır, çünkü datif hali genellikle eylemin alıcısını belirtmek için kullanılır:

Kitabı bir arkadaşıma verdim. (Kime verdim? Arkadaşıma.)
Annesine çiçek hediye etti. (Kime hediye etti? Anneme.)

2. Yaş, durum veya duygu (Kime? Neye?)

Özellikle günlük konuşmada yaş, duygu veya durumu ifade etmek için çok yaygın olarak kullanılan bir anlam:

20 yaşındayım. (Kime? Bana.)
O üşüyor. (Kim üşüyor? O.)
Biz eğleniyoruz. (Kim eğleniyor? Biz.)

3. Amaç veya yönün belirtilmesi (Ne için?)

Bir eylemin yönünü veya amacını belirtmek için kullanılır, ancak ilk iki anlamdan daha az sıklıkla kullanılır:

Kapıya yaklaştım. (Neye yaklaştım? Kapıya.)
Sınava hazırlanıyoruz. (Neye hazırlanıyoruz? Sınava.)

4. Amaç (Kim için? Ne için?)

Diğer anlamlara göre daha nadir görülür, ancak amacını veya faydasını belirtmek açısından önemlidir:

Bu kitap öğrenciye aittir. (Kime ait? Bir öğrenciye.)
Mektup müdüre hitaben yazılmıştır. (Kime hitap ediyor? Müdüre.)

Akuzatif halinin temel anlamları

1. Doğrudan tamamlayıcı (Kimi? Neyi?)

Akuzatif halin en yaygın anlamı, eylemin nesnesini belirtmek için kullanılmasıdır:

Kitap okuyorum. (Ne okuyorum? Kitap.)
Köpeğini seviyor. (Kimi seviyor? Köpeğini.)

2. Hareket yönü (Nereye? Kime? Neye? Kime? Neye?)

Çok yaygın bir anlamdır, çünkü genellikle hareket fiilleriyle ve “i” ve “na” edatlarıyla birlikte kullanılır:

Markete gidiyorum. (Nereye gidiyorum? Markete.)
Denize gittik. (Nereye gittik? Denize.)

3. Süreye ilişkin bilgi (Ne?)

Bir zaman dilimini ifade etmek için kullanılır, ancak doğrudan tamamlayıcı ve hareket yönü kadar sık kullanılmaz:

Bir saat bekledi. (Neyi bekledi? Bir saat.)
Bütün gün ders çalıştık. (Ne çalıştık? Bütün gün.)

4. Edatlarla kullanım (Kim hakkında? Ne hakkında? Kim aracılığıyla? Ne aracılığıyla?)

Günlük konuşmada daha nadir kullanılır, ancak resmi bağlamlarda ve belirli fiillerle birlikte kullanıldığında önemlidir:

Tatilden bahsediyorduk. (Ne hakkında konuştuk? Tatil hakkında.)
Çitin üzerinden atladı. (Nin üzerinden atladı? Çitin üzerinden.)

Yaratıcı halin temel anlamları

1. Refakat (Kime? Neye?)

Yaratıcı halin en yaygın anlamı budur, zira genellikle ortak eylemlerden söz edilir:

Bir arkadaşımla geziyorum. (Kiminle geziyorum? Bir arkadaşımla.)
Ailemizle seyahat ediyoruz. (Kiminle seyahat ediyoruz? Ailemizle.)

2. Eylemin aracı veya aleti (Ne ile?)

Çok yaygın bir anlamdır; bir eylemin gerçekleştirilmesinde kullanılan aracı veya yöntemi belirtmek için kullanılır:

Kalemle yazıyorum. (Neyle yazıyorum? Kalemle.)
Kapıyı anahtarla açtık. (Neyle açtık? Anahtarla.)

3. Yöntem veya durum (Kim tarafından? Neyle?)

Genellikle bir mesleği, rolü, yöntemi veya durumu belirtmek için kullanılır:

O öğretmenlik yapıyor. (Ne iş yapıyor? Öğretmenlik.)
Fısıldayarak konuşuyorlar. (Nasıl konuşuyorlar? Fısıldayarak.)

4. Edatlarla kullanım (Kimin/neyin altında? Kimin/neyin üzerinde? Kimin/neyin arasında?)

Bu edatlar daha seyrek kullanıldığından, kullanım sıklığı diğer edatlara göre daha düşüktür:

Güneş şehrin üzerinde parlıyor. (Nin üzerinde parlıyor? Şehrin üzerinde.)
Ağaçların arasında oturuyorduk. (Nin arasında? Ağaçların arasında.)

Edat halinin temel anlamları

1. Yer (Nerede? Kimin içinde? Neyin içinde? Kimin üzerinde? Neyin üzerinde?)

Bu, en yaygın anlamdır; çünkü insanlar genellikle konumdan veya olayın gerçekleştiği yerden bahsederler:

Moskova’da yaşıyorum. (Nerede yaşıyorum? Moskova'da.)
Kitap masanın üzerinde duruyor. (Nerede duruyor? Masanın üzerinde.)

2. Cümlenin nesnesi (Kim hakkında? Ne hakkında?)

Konuları, fikirleri, kişileri veya nesneleri tartışmak için sıklıkla kullanılır:

Kitaptan bahsediyoruz. (Neden bahsediyoruz? Kitaptan.)
Ailesini düşünüyor. (Kimi düşünüyor? Ailesini.)

3. Zaman veya koşul (Ne zaman?)

Yer veya nesne anlamlarından daha az kullanılır, ancak yine de resmi ve edebi bağlamlarda oldukça yaygındır:

Çar döneminde kaleler inşa ediliyordu. (Kimin döneminde inşa edildi? Çar döneminde.)
Ders ilginçti. (Nerede ilginçti? Derste.)

4. Açıklama veya özellikler (Ne konuda?)

Bir durum, kesinlik, şüphe ve diğer nitelikleri ifade etmek için kullanılır. Bu anlam önemli olsa da, ilk üçüne kıyasla daha nadir görülür:

Başarıya inanıyor. (Neden emin? Başarıdan.)
Onun sözlerine şüphe duyuyorum. (Neden şüphe duyuyorum? Sözlerine.)

Öyleyse, yukarıda Rusça’daki çekimlerin temel anlamları sıralanmıştır. Biz, ana dil konuşmacıları olarak, bunlara aşinayız; sadece bunları ayrı kategorilere ayırmıyoruz ve açıkçası, genel olarak bunlar hakkında pek düşünmüyoruz.
Ancak, Yabancı Dil Olarak Rusça adresini inceleyenler için, çekim hallerini öğrenmek ancak bu anlamlar üzerinden mümkündür. Açıkçası, çekim hali kendisi ikincil öneme sahiptir. Önemli olan, belirli bir anlamın belirli bir çekim haline ilişkin olmasıdır; çekim ekinin seçimi ise bundan sonra gelir. Bu süreci bir şemada göstermeye çalıştım.
Çekim anlamlarını hangi sırayla öğrenmeli?
Klasik RKM yöntemi, iki faktöre dayanılmasını önerir:
1. Kullanım sıklığı
2. Öğrenme zorluğu
Bu faktörlere bağlı olarak, anlamların ve çekimlerin öğrenilme sırası belirlenir.
Bu konuyu bir sonraki makalede ele almayı öneriyorum.

Peki siz, Rusça bilmeyen çocuklara çekimleri öğretme konusunda deneyiminiz var mı? Yorumlarda paylaşın!